Ultraviyole Radyasyon

Ultraviyole radyasyon, elektromanyetik spektrumun görünür ışıktan daha kısa dalga boylu olan belli bir parçasını oluşturur. Genel olarak 3 bölümde incelenir. Bunlar sırası ile UV-A, UV-B ve UV-C bantlarıdır.

Ultraviyole radyasyon bileşenleri ve ozon
(http://www.ccpo.odu.edu/SEES/ozone/class/Chap_1/index.htm)

UV-A : Dalga boyu 315–400 nm (nanometre) arasında olan ultraviyole radyasyondur. UV-A stratosfer tabakasını geçerek yere kadar ulaşır. Derinin daha alt kısımlarına kadar etki yaparak, öncelikle cildin koyulaşmasına neden olmaktadır. Ayrıca deri kanserinin gelişimini de artırmaktadır.

UV-B : Dalga boyu 280–315 nm arasında olan ultraviyole radyasyondur. Atmosferdeki stratosferik ozonun konsantrasyonuna bağlı olarak değişik oranlarda yer yüzeyine ulaşır. Uzun süre maruz kalındığında tüm canlılar için zararlı etkiye sahiptir.

UV-C : Dalga boyu 280 nm’den daha az olan ultraviyole radyasyondur. UV radyasyonun en tehlikeli kısmı olup, tamamı atmosferdeki ozon ve oksijen tarafından emilir.

Ultraviyole radyasyon ve atmosfer etkileşimi

Ultraviyole radyasyonun insan, hayvan ve bitkiler üzerinde olumsuz etkileri olduğundan, yaşamsal önemi vardır. Bu radyasyon cilde ve göze etki ederek; cilt kanseri veya bazı cilt hastalıklarına, gözde katarak veya göz damarlarının genişlemesine yol açarak bazı göz hastalıklarına sebep olur. Ayrıca, insan vücudu için gerekli D vitamini sentezinin azalmasına yol açarak iskelet yapısının zayıflamasına ve son olarak bağışıklık sistemini zayıflatarak da basit enfeksiyonlarda dahi insan sağlığı açısından büyük problemlerin yaşanmasına sebep olur. Bu nedenle, işi gereği güneş altına çalışmak zorunda olan insanlar, oyun amaçlı dışarıda bulunan çocuklar, tatil amaçlı güneşe maruz kalanlar ve açık havada güneş altında yapılan sportif aktivitelerde bulunan insanlar sağlık açısından büyük bir risk altındadırlar.

Ozon ve Ultraviyole Radyasyon Arasındaki İlişki

Ozon tabakasındaki azalma, daha fazla UV-B radyasyonunun yer yüzeyine ulaşmasına ve bunun sonucunda canlıların genetik yapıları üzerinde daha fazla zararın oluşmasına neden olmaktadır. Ayrıca, bulutlar UV ışınlarının büyük bir kısmını emmekte ve diğer bir kısmını da yansıtarak atmosfere geri göndermektedir.

Özellikle Güney Kutbundaki zayıflaması ile gündemde olan Stratosferik Ozon bu bakımdan önemlidir. Çünkü, dalga boyu 320 nm’ye kadar olan ultraviyole radyasyonun büyük bir kısmı Stratosferik Ozon tarafından emilir. Buradan da anlaşılacağı gibi UV-C ve kısmen UV-B stratosferik ozon ve atmosferdeki oksijen tarafından emilir. UV-A ise yer yüzeyine kadar ulaşır. Burada önemli olan kısmen yer yüzeyine ulaşan UV-B radyasyonudur.